Właściwości fizykochemiczne gazów palnych i toksycznych


Prawidłowa interpretacja właściwości gazów oraz znajomość ich parametrów normatywnych to fundament projektowania sprawnych systemów detekcji i wentylacji awaryjnej. W realiach przemysłowych, magazynowych oraz w obiektach użyteczności publicznej, kluczowym wyzwaniem jest właściwy dobór progów alarmowych oraz precyzyjne wyznaczenie wysokości montażu detektorów gazu.

Poniższe zestawienia zostały opracowane na podstawie aktualnych norm europejskich (EN ISO/IEC 80079-20-1, EN 60079-29-1) oraz obowiązujących przepisów prawa pracy w zakresie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych w środowisku pracy (NDS/NDSch)

1. Parametry gazów palnych i wybuchowych wg norm europejskich (EN/IEC)

Nazwa gazu / mieszaniny Wzór DGW (LEL)
% obj.
GGW (UEL)
% obj.
Alarm 10% DGW
% obj.
Alarm 20% DGW
% obj.
Gęstość
(powietrze=1)
Wysokość montażu detektora
Metan (Gaz ziemny) CH₄ 4,4% 17,0% 0,44% 0,88% 0,55 (Lekki) Wysoko: pod sufitem (15-30 cm od stropu).
LPG (Propan-Butan) mieszanina 1,4% 9,5% 0,14% 0,28% ok. 1,5 - 2,0 Nisko: tuż przy posadzce (15-30 cm nad podłogą).
Propan C₃H₈ 1,7% 10,8% 0,17% 0,34% 1,56 (Ciężki) Nisko: ok. 15-30 cm nad podłogą.
Butan C₄H₁₀ 1,4% 9,4% 0,14% 0,28% 2,01 (Ciężki) Nisko: ok. 15-30 cm nad podłogą.
Wodór H₂ 4,0% 77,0% 0,40% 0,80% 0,07 (S. lekki) Wysoko: w najwyższym punkcie stropu / dachu.
Acetylen C₂H₂ 2,3% 100% 0,23% 0,46% 0,90 (Zbliżony) Wysoko / Strefa oddychania: pod sufitem lub na wys. 1,5-1,8 m.
Tlenek węgla (Palność) CO 10,9% 74,0% 1,09% 2,18% 0,97 (Zbliżony) Strefa oddychania: ok. 1,5 - 1,8 m od posadzki.
Amoniak NH₃ 15,0% 28,0% 1,50% 3,00% 0,59 (Lekki) Wysoko: pod sufitem (ok. 30 cm od stropu).
Etan C₂H₆ 2,4% 14,3% 0,24% 0,48% 1,04 (Zbliżony) Strefa robocza: ok. 1,5 m lub bezpośrednio przy źródle.
Etanol (Opary) C₂H₅OH 3,1% 19,0% 0,31% 0,62% 1,59 (Ciężki) Nisko: ok. 15-50 cm nad podłogą / tacą ociekową.
Metanol (Opary) CH₃OH 6,0% 36,5% 0,60% 1,20% 1,11 (Ciężki) Nisko: ok. 15-50 cm nad posadzką wokół armatury.
Normy referencyjne: Dane zgodne z aktualnymi europejskimi standardami EN ISO/IEC 80079-20-1 oraz EN 60079-29-1. Wartości DGW dla metanu (4,4% obj.) są bardziej rygorystyczne niż w standardach amerykańskich (5,0% obj.).

2. Normatywy higieniczne gazów toksycznych i asfiksantów (NDS i NDSch)

Nazwa gazu Wzór NDS
mg/m³ (ppm)
NDSch
mg/m³ (ppm)
Gęstość
(powietrze=1)
Charakterystyka i lokalizacja detektora (Ochrona Ludzi)
Dwutlenek węgla CO₂ 9 000 (5 000) 27 000 (15 000) 1,52 (Ciężki) Gaz duszący. W biurach montaż na wys. 0,7 - 1,5 m. W rozlewniach i piwnicach nisko (30-50 cm).
Tlenek węgla (Czad) CO 23 (20) 117 (100) 0,97 (Zbliżony) Bezwonny, blokuje hemoglobinę. Strefa oddychania: ok. 1,5 - 1,8 m od posadzki (np. w garażach).
Siarkowodór H₂S 7 (5) 14 (10) 1,19 (Ciężki) Zapach zgniłych jaj (paraliżuje węch!). Nisko: maks. 30-50 cm nad posadzką (kanały, przepompownie).
Amoniak NH₃ 14 (20) 28 (40) 0,59 (Lekki) Ostry, duszący zapach. Silnie drażniący. Wysoko: pod sufitem lub bezpośrednio nad zagrożoną armaturą.
Dwutlenek siarki SO₂ 1,3 (0,5) 2,7 (1,0) 2,26 (S. ciężki) Gryzący zapach. Silnie toksyczny dla płuc. Nisko: ok. 30-50 cm od posadzki.
Chlor Cl₂ 1,5 (0,5) 3,0 (1,0) 2,45 (S. ciężki) Duszący, żółtozielony gaz. Agresywny chemicznie. Nisko: bardzo blisko posadzki (15-30 cm).
Dwutlenek azotu NO₂ 1,0 (0,5) 2,0 (1,0) 1,59 (Ciężki) Spaliny Diesla, procesy spawalnicze. Montaż w strefie oddychania: ok. 1,5 m nad posadzką.
Tlenek azotu NO 2,5 (2,0) 1,04 (Zbliżony) Brak ustalonego limitu chwilowego NDSch. Montaż w strefie oddychania: ok. 1,5 m.
Cyjanowodór HCN 1 (0,9) 5 (4,5) 0,94 (Zbliżony) Zapach gorzkich migdałów. Blokuje oddychanie komórkowe. Strefa oddychania: ok. 1,5 m.
Ozon O₃ 0,1 (0,05) 0,2 (0,1) 1,66 (Ciężki) Silny utleniacz. Przy procesach ozonowania montować na wysokości 0,5 - 1,0 m.
Wymagania BHP: Wartości zgodne z aktualnym Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych w środowisku pracy. Przeliczenie mg/m³ na ppm zwalidowane dla temperatury referencyjnej 20°C.


Jako doświadczony serwis systemów detekcji gazów, zapewniamy pełne wsparcie techniczne dla instalacji marki ALTER. Naszym priorytetem jest bezpieczeństwo użytkowników oraz bezawaryjna praca urządzeń w obiektach przemysłowych, komercyjnych i użyteczności publicznej